Te kōwhiri ture me te whakahaere pōti
Kua oti te whiriwhiringa. Kua kōrero te hunga, kua whakarerekētia te tono, ā, ināianei me whakatau te rōpū. E kapi ana tēnei wāhanga i ngā pūkenga e rua e whakarite ana kia tika taua wā, kaua e taumaha: te whakakotahi i te ture whakatau ki ngā tūraru me te rōpū, me te whakahaere i te pōti kia pono te tatau — tae atu ki ngā wāhanga o te tatau kāore e rata ana te katoa ki te pūrongo.
I te mutunga o tēnei wāhanga, me āhei koe ki te kōwhiri i tētahi ture me te tautoko i tō kōwhiringa, ki te whakahaere i tētahi pōti whakaaetanga me ngā whakautu e whā katoa, ki te whakamahi motuhake i ngā taumata pae me te taumata mōrahi, me te whakaputa tatauranga e whakaatu ana i ngā whakahē kia mārama pērā i te whakaaetanga.
3.1 Te tahua: toru ngā ture, toru ngā mahi
Kāore he ture kotahi e tika ana mō ngā whakataunga. He ture e hāngai ana ki ngā huinga rerekē o ngā tūraru (te nui o te kino ka puta i tētahi whakataunga hē, me te uaua ki te whakakore) me te rōpū (te rahi, te whakawhirinaki, me te roa ka noho tahi ai ngā tāngata kua pāngia). E toru ēnei e kapi ana i te nuinga o ngā mea e hiahiatia ana e tētahi rōpū iti:
Ngā ture e toru
- Whakaaetanga — ka whakaaetia te tono mēnā kāore he wāhanga kua tautuhia o te rōpū e whakahē kaha ana. He pai mō ngā whakataunga me noho tahi ai te rōpū: rauemi tiritiri, wāhi tiritiri, me ngā panonitanga ki te āhua mahi a te rōpū. Ka ui te whakaaetanga, "ka taea e te katoa te manawanui ki tēnei?", ehara i te "e tino rata ana te katoa ki tēnei?" — he pātai whai hua ake mō ngā hoa noho tata i ngā tāngata kē.
- Kōwhiringa rārangi — ka whakarārangi ia tangata i ngā kōwhiringa; mā te tatau ka kitea te kōwhiringa e whai tautoko whānui ana. He pai mō te kōwhiri i waenga i ngā kōwhiringa tūturu maha — he wāhi, he rā, he hoahoa — i reira e hiahia ana te rōpū ki tētahi toa kotahi, ā, he huarahi tika te "iti rawa te kore e pai" hei tīpako.
- Te nuinga me ngā ārai — me neke atu i te haurua kia whakamanahia, engari i roto noa i ngā here i whakaritea i mua: he tauwhāinga, he wā pānui, ā, i ētahi wā he nuinga-nui mō ngā take ture matua. He pai mō ngā whakataunga auau, ka taea te huri, ā, he mea nui te tere, ā, he māmā te noho ki te ngaro iti, nā te mea ka taea e te hui o te marama e tū mai ana te huri.
Ko te hē noa iho, ko te whakamahi i te nuinga noa mō ngā whakataunga taumaha, uaua ki te huri, i roto i tētahi rōpū iti. Ehara i te mea ka whakatau i te take te hua 13–11 mō tētahi mea me whakawhitia e ngā hoa noho mō ngā tau; engari ka whakawhiti noa i te wero ki te papa waka. He pōturi ake te whakaaetanga i te rā, engari he tere ake i te roanga o te wā.
Ngā kaupapa kōrero
- Me whakaaro ki tētahi whakataunga i mahia e tō rōpū mā te nuinga, ā, i waiho he wehenga roa. I puta rānei he tono rerekē i mua i te pōti mēnā i whakamahia te whakaaetanga?
- Ko ēhea o ngā whakataunga e huri ana i tō rōpū e tino noa ana, e taea te whakahoki anō — ā, ka taea te whakawhiti ki te pōti nuinga me ngā ārai haumaru kia penapena ai te wā hui?
- I ngā wāhea i puta ai te hua "iti rawa te kore e pai" (whiriwhiri rārangi) hei hua tika ake i te "nui rawa te aroha"?
3.2 Te whakaaetanga hohonu: whā ngā whakautu, whā ngā tohu
He pooti whakaaetanga e tuku ana ki ia mema i ngā whakautu e whā, ā, he rerekē ngā pārongo kei ia kotahi. Mā te whakakotahi ki te "āe/kāo" ka ngaro aua pārongo.
Ngā whakautu e whā
- Whakaae — "Kei te tautoko au i tēnei." Ko te tohu māmā.
- E whakaae ana me ngā āwangawanga — "E tautoko ana ahau kia anga whakamua tēnei, ā, he āwangawanga āku e hiahia ana kia tuhia ki te rekoata." Ka tuhia ngā āwangawanga; kāore e aukati. Koinei te wā ka ako te rōpū he aha ngā mea hei aroturuki i te whakatinanatanga o te whakataunga.
- Tū wehe — "Kāore au e whai wāhi ki tēnei whakataunga, ā, kāore au e aukati i tōna huarahi." Ka taea e tētahi mema te tū wehe nā te mea he raruraru ā-tika āna, he pānga whaiaro, kāore ia i te wāhi whakawhitiwhiti kōrero, he kore rānei e hiahia ki te kawe i te hua. Ka tuhia ngā tū wehe, engari kāore e tatau ki roto i te tatau whakahē.
- Whakahē — "E whakapono ana ahau kāore e tika kia anga whakamua tēnei tono, ānei ngā take." He kerēme tēnei mō te tono, ehara i te kare ā-roto. Ka whai take kua whakapuaki, ā, ka tatau ki te pae whakatau.
He tohu rerekē te tū-taha me te whakahē. E tohu ana te whakahē kei te tata te rōpū ki te hē. Ko te tū-kore-kōrero e kī ana ehara au i te tangata tika kia whai wāhi ki tēnei karanga. Mā te whakakotahi i ēnei e whakangaromia ana rāua: mā te tatau i ngā tū-kore-kōrero hei whakahē ka āhei tētahi mema kāore i te aro ki te aukati, ā, mā te tatau i ngā whakahē hei tū-kore-kōrero ka mukua tētahi whakatūpato i utua e te rōpū. Me puritia ngā kohinga kia wehe i runga i te tēpu, ā, kia wehe hoki i roto i te rēhita.
Ngā kaupapa kōrero
- Kua pēhia rānei tō rōpū i tētahi kia "noho puku" ahakoa i whakahē ia? He aha ngā utu i puta i muri mai?
- Ko te kī "E whakaae ana me ngā āwangawanga" he tohu i ngā wā ka raru te whakatau. Ko wai i tō rōpū ka pānui i ngā āwangawanga i muri i te toru marama?
3.3 Ngā taumata me te kōrum: e rua ngā kuaha, kua whakaritea i mua
Me whakawhiti e rua ngā kuaha motuhake te hua whakaaetanga, ā, me whakawhiti i ngā kuaha e rua:
Kei roto i te ture ā-roto o te rōpū ngā kuaha e rua , ehara i te whakataunga a te kaiārahi. He mea nui ake tēnei i tōna āhua. He kaiārahi ka taea te whakatau i te pō ka mea "he nui rawa ngā amuamu e rua" — rānei "e pai ana" — kua noho hei ture whakatau. Ko te tautuhi i ngā tau i roto i te ture, i mua i te mōhio a tētahi ki te tono ka pā ki a rātou, koinei te mea e pupuri ana i te pōti hei ine, ehara i te whiriwhiringa.
Ngā kaupapa matua akoranga
- Ka pātai te kōrum "ka taea e mātou te whakatau?"; ka pātai te pae "i paahitia tēnei?" E kore e kōrero te paahitanga o tētahi kuaha mō tērā atu.
- Whakaritea ngā nama e rua i roto i te ture, i mua, i te whakarāpopototanga. Ko ngā nama i tīpakohia i waenganui i te pōti he nama i tīpakohia hei whakaputa i tētahi hua.
- Ehara i te hē o te hui te whakawhiti i te pae — ko te ture e mahi ana. Ka hoki anō te tono mō tētahi atu huringa, ā, kua mōhio ake.
3.4 Tukua te tono kua whakarerekētia ki te pōti — ehara i te mea taketake
Ka whakarerekē te whakawhitiwhiti kōrero i ngā tono; koirā te take. Nā reira, me te tuhinga i runga i te puka pōti kia ko te tono kua whakarerekētia, ā, me pānuitia katoa (ranei kia whakaatuhia) i mua i te whakautu a tētahi. Mēnā ka pōti mō te tuhinga taketake i muri i te whakapau haora a te rōpū ki te whakapai ake, ka noho te matapaki hei whakapaipai anake — ā, ka karanga mai tēnei i te tautohe kino rawa ā muri ake: "ehara tēnei i tāku i pōti ai."
Ngā kaupapa matua akoranga
- Pānuitia anō te tuhinga whakahōutanga whakamutunga i tōna katoa i mua tonu i te pōti. Kaua e whakamahi i te kupu poto "e ai ki ngā kōrero".
- Mēnā ka tae mai he whakarerekētanga i te wā whakamutunga kia kore ai e mārama te katoa, whakaroa te pōti — kaua e pōti mō tētahi tuhinga kāore i rongohia e te haurua o te rūma.
- Me mau i te rekoata te tuhinga taketake, ngā whakarerekētanga, me te tuhinga whakamutunga, kia kitea e te katoa me pēhea i puta ai te āhua whakamutunga o te tono.
3.5 Te tatau pono
Ko te tatau te wāhi ka whiwhi, ka ngaro rānei te whakawhirinaki. He āhuatanga kotahi e tautuhi ana i te tatau pono: ka whakaatuhia te tatau o ngā whakahē kia tino kitea, kia ōrite tonu ki te tatau o ngā whakaae. Ehara i te tuhipoka raro, ehara i te kī "ā, i puta ētahi āwangawanga", engari i roto i te kōrero kotahi, ā, i te rahi tuhi kotahi. "Kua whakaaetia, 19–2 me tētahi i tū motuhake, ā, e toru ngā whakamōhiotanga i tuhia" he hua oti, pono. "Kua whakaaetia whānuitia" ehara i te tatau; he tauhokohoko.
Kāore rawa te whakaaetanga e huna i ngā whakahē. Ka whakamanahia tētahi tono me ngā whakahē , ā, ka mau tonu aua whakahē. Nā ngā kaiwhakahē i hoatu ki te rōpū tōna pūnaha whakatūpato tuatahi mō te kore utu; ko te huna i te whakatūpato te huarahi ka taka ai ngā rōpū ki taua pakitara kotahi anō i te tuarua. (Ko te Wāhanga 4 e pā ana katoa ki te aha hei mahi ki aua whakahē kua tiakina.)
He tatau pono, i te mahi
- Whakapuakihia ngā tau e whā katoa: tautoko, tautoko me ngā whakaritenga, tū-taha, whakahē. Ia wā, ahakoa he kore tau mō tētahi kāwai.
- Whakapuakihia ngā tomokanga e rua i te mārama: "kua tutuki te tokomaha (16 o ngā mema 24 i pōti; e hiahiatia ana e te ture tūāpapa te haurua); ngā whakahē 2 i roto i ngā pōti 16 i tukuna, i raro i te pae kotahi-wāhanga o te ture tūāpapa."
- Tuhia ngā whakahē kupu-ā-kupu me te hua — kaua rawa e kīia he "i whakahe ētahi mema".
- Ko taua pepa kotahi e pūrongo ana i te whakaaetanga me te kore whakaaetanga. Mēnā ka mahi anake te hoahoa ina pai ngā rongo, ko te hoahoa te raru.
Tauira · Rārangi Pōti Whakaae
He pepa kotahi mō ia tono, ka whakakīia i te wā o te pōti. Ka mahi i runga i te pepa pēnei tonu i tāia ai; ka whakaputa hoki te whakaaturanga i taua hanganga ano i roto i te ao matihiko.
| Tono (tuhinga whakahōutanga whakamutunga — tohua hei tohutoro, tāpirihia rānei) | |
|---|---|
| Rā · hui · kaiārahi |
| Whakautu | Tātaritanga | Tau |
|---|---|---|
| Whakaae | ||
| E whakaae ana me ētahiāwangawanga (tuhipoka i ia āwangawanga i raro) | ||
| Tū ki taha (i tuhia; kāore i tatau hei whakahē) | ||
| Whakahē (ka tuhia ngā whakahē katoa ā-tuhi i raro nei) |
| Kaute 1 — Tirotiro i te tau kōrum: ngā mema e noho ana / e pōti ana vs te tau kōrum o te ture matua | |
|---|---|
| Kupu 2 — Taumata amuamu mō te Ture Matua: ngā amuamu ÷ ngā pōti i tukuna vs te tau i tautuhia i te Ture Matua | |
| Hua (me whakaoti ngā kuaha e rua) |
Ngā whakahē me ngā whakatūpato, ā-tuhi:
Ka mau tonu ngā whakahē ki tēnei hua ahakoa pēhea — ahakoa ka whakaaetia, kāore rānei, ka haere tahi rātou me te whakataunga.
Arotake āu anō
1. Me whakatau e tētahi rōpū māra hapori mēnā me tuku atu tētahi wāhanga tuatoru o ā rātou papa māra tiritiri mō tētahi wāhanga — he whakataunga ka noho tahi te katoa o ngā mema ki a ia, ā, he uaua ki te whakakore i waenga i te wāhanga. Ko tēhea ture e tino hāngai ana?
Me hāngai te ture ki ngā tūraru me te rōpū. Ko te kōwhiringa rārangi e whiriwhiri ana i waenga i ngā kōwhiringa; ko te nuinga e hāngai ana ki ngā whakataunga auau, ka taea te huri. He wāhi whakaaetanga te whakataunga nui mō te noho tahi — ka whakawhiti noa i te tautohetohe tētahi nuinga paku, kāore e whakatau.
2. He aha te rerekētanga i waenga i te tū-taha me te whakahē?
He tohu rerekē ēnei mō ngā mea rerekē — ko tētahi mō te tono, ko tētahi mō te tūnga ake o te mema. Mā te whakakotahi i a rātou ka aukati i te wehenga, ka whakakore rānei i tētahi whakatūpato.
3. He aha i tukuna ai e te pōti ki te rōpū te tono kua whakarerekētia, kaua ko te tuhinga taketake?
Ka ine te pōti i te urupare a te rōpū ki te tono i tōna āhua whakamutunga. (Kāore te tuhinga taketake e mukua — ka noho tonu ki ngā tuhinga kia kite ai te katoa i te whanaketanga o te tuhinga.)